top of page

Winfried Baijens kan het, zo’n vergeten wingewest weer op de kaart zetten

9 jan 2025
2 minuten om te lezen


Hij bukt, kruipt en kreunt in het tunneltje dat een mijngang simuleert. “Poeh, zo lag je dus acht uur te werken”, constateert Winfried Baijens (47). Oude filmbeelden van zwartgeblakerde kerels in een mijnschacht komen er tussendoor. Hij heeft nu al last van zijn nek, en ligt nog niet eens op hard steen stof te happen bij 30 graden en hoge luchtvochtigheid. Pascal Claessens van het Zuid-Limburgse privémuseum D’r Bickel zegt met zwaar accent: “Zo krijg je wel meer begrip voor het stukje mijnwerker zijn.”


Gek, maar op NPO Radio1 ging het woensdag over ‘de vergeten Watersnood’ in Valkenburg; regiojournalistiek programma Noord-Zuid-Oost-West (MAX) bekeek de streekcultuur in De Waereld in Limburg (L1). En nu toog Baijens voor Het stof daalt (NTR) ‘nao ut zuuje’.


Echt toeval is het niet: de kern is aandacht voor wat vergeten is. De NOS/NTR-presentator wilde na jaren cultuurprogramma’s meer impact hebben en maakt tegenwoordig Andere Tijden-documentaireseries over provincies die zich niet gehoord voelen door Den Haag. Hij werd zelf geboren in Limburg en groeide op in Zeeland, dan weet je wel hoe dat voelt. Met Het water komt over de watersnoodramp in Zeeland (2023), De aarde beeft over Groningen (2024) en nu Het stof daalt over Limburg zet hij die regionale kwesties echt op de kaart.Tjee, het mijnverleden in Zuid-Limburg was véél belangrijker dan Nederland beseft, zowel in economisch als sociaal-cultureel opzicht. Als ik hem zo respectvol zie kijken en luisteren in zo’n streek, verbaast het me eigenlijk dat zoiets er nog niet was.


Een paar oud-koempels vertellen over hun werk. Kleding aan de haak, de lift in en met 45 km/u diep afdalen. Dan je kompanen acht uur niet spreken door de herrie én de hoge targets voor kilo’s steenkool, anders kreeg je niet betaald. Na afloop het zwart van je lijf schrobben.


De hel

Baijens overwint zijn angst en gaat zelfs diep een werkende, Poolse mijn in om het te ervaren. Hij is bang voor het explosieve methaan in de lucht (daar was die kanarie voor) en heeft na drie uur een grijs gezicht. “Ik merk het al aan mijn longen”, zegt hij aangedaan. ”Die mannen werken hier fulltime, het grootste respect voor hen. Dit is echt de hel hier beneden.”



Maar ja, buiten het werk regelde de mijn het verenigingsleven, het prima huisje, in de gezellige mijn-woonwijk. Alle jongens waren geschoold voor de ‘koel’ (kolen), ander werk was er gewoon niet. Dit alles verdween na de laatste mijnsluiting in 1974. In Heerlen waren 70.000 mensen hun baan en leven kwijt. Ze kregen geen waardering, geen compensatie, wel stoflongen, armoede en criminaliteit.


Daar zit ‘een stukje pijn’ bij de koempels, drukt museumeigenaar Claessens het nog mild uit. In arm naoorlogs Nederland met schaarste aan brandstof zorgde Limburg voor de opbouw, vertelt hij. Twaalf grote mijnen, met zes tot zeven gangenstelsels onder elkaar met een totale lengte van Heerlen tot Tokio en terug. “Nederland werd er rijk van”, zegt Claessens verongelijkt.


Wie denkt er nu niet aan Groningen? Cru genoeg was het juist door de Groningse gasvondst dat de mijnen sloten, vertelde Baijens aan KRO Magazine. Het stokje ging van het ene wingewest naar het andere. Kijken of de volgende drie afleveringen stof opleveren voor enige politieke herziening.


 
 
 

Opmerkingen


Stichting D'r Bickel zet zich in voor het behoud van het mijnverleden van Zuid-Limburg en het delen van verhalen van vroeger.

SNEL NAAR

Bezoek

Museum

Collectie

Evenementen

Nieuws

INFO

Over ons

Team en vrijwilligers

Educatie

Steun ons

Privacyverklaring

CONTACT

Havenstraat 24

6171 EE Stein

​

+31 6 36 13 57 46

info@drbickel.nl

SCHRIJF JE IN VOOR ONZE NIEUWSBRIEF

Blijf op de hoogte van nieuws en activiteiten

© 2026 Privémuseum D'r Bickel

bottom of page